QCVN 98:2025 BTNMT áp dụng cho những công trình nào? Đối tượng áp dụng và những điều chủ đầu tư cần biết

QCVN 98:2025/BNNMT là Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về công trình, thiết bị xử lý nước thải tại chỗ, được ban hành nhằm thống nhất các yêu cầu kỹ thuật đối với việc thiết kế, sản xuất, lắp đặt và vận hành các công trình xử lý nước thải sinh hoạt quy mô nhỏ và phân tán. Quy chuẩn này có hiệu lực từ ngày 26/02/2026, đánh dấu bước thay đổi quan trọng trong công tác quản lý nước thải sinh hoạt tại Việt Nam.

Một trong những câu hỏi được nhiều chủ đầu tư, đơn vị tư vấn thiết kế, nhà thầu và doanh nghiệp quan tâm nhất hiện nay là QCVN 98:2025 áp dụng cho những công trình nào? Công trình nào bắt buộc phải tuân thủ? Có áp dụng cho nhà ở riêng lẻ hay không? Resort, khách sạn, trường học, bệnh viện hoặc khu dân cư có thuộc phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn?

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu đầy đủ phạm vi áp dụng của QCVN 98:2025, các nhóm công trình phải tuân thủ cũng như những lưu ý quan trọng khi đầu tư hệ thống xử lý nước thải tại chỗ.

QCVN 98:2025/BTNMT là gì?

QCVN 98:2025/BNNMT là Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với:

• Công trình xử lý nước thải tại chỗ.
• Thiết bị xử lý nước thải hợp khối.
• Thiết bị xử lý nước thải chế tạo sẵn.
• Chất lượng nước thải sau xử lý.
• Thiết kế, lắp đặt, vận hành và bảo trì công trình.
• Đánh giá hợp quy đối với thiết bị xử lý nước thải.

Mục tiêu của quy chuẩn là nâng cao hiệu quả xử lý nước thải sinh hoạt trước khi xả ra môi trường, đồng thời tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho việc quản lý các công trình xử lý nước thải phân tán trên phạm vi cả nước.

Khác với các quy chuẩn trước đây chủ yếu tập trung vào chất lượng nước sau xử lý, QCVN 98:2025 còn quy định cụ thể về yêu cầu đối với chính công trình và thiết bị xử lý nước thải.

=> Xem chi tiết tại: QCVN 98:2025/BNNMT về công trình thiết bị XLNT tại chỗ

Phạm vi điều chỉnh của QCVN 98:2025

Theo quy chuẩn, QCVN 98:2025 áp dụng đối với các công trình, thiết bị xử lý nước thải tại chỗ dùng để xử lý nước thải sinh hoạt phát sinh từ các công trình xây dựng, khu dân cư hoặc các cơ sở có phát sinh nước thải sinh hoạt.

Quy chuẩn điều chỉnh các nội dung liên quan đến:

• Thiết kế công trình.
• Kết cấu thiết bị.
• Khả năng xử lý nước thải.
• Hiệu quả vận hành.
• Công tác bảo trì.
• Kiểm tra chất lượng.
• Đánh giá hợp quy sản phẩm.

Điều này đồng nghĩa với việc không chỉ đơn vị vận hành mà cả nhà sản xuất, đơn vị thiết kế và chủ đầu tư đều phải quan tâm đến các yêu cầu của quy chuẩn ngay từ giai đoạn lập dự án.

QCVN 98:2025 áp dụng cho những công trình nào?

Đây là nội dung được quan tâm nhiều nhất khi quy chuẩn được ban hành.

Các công trình có phát sinh nước thải sinh hoạt và sử dụng hệ thống xử lý nước thải tại chỗ đều thuộc phạm vi áp dụng của QCVN 98:2025.

Dưới đây là các nhóm công trình phổ biến.

Nhà ở riêng lẻ

Đây là nhóm đối tượng chiếm số lượng lớn nhất.

Bao gồm:

• Nhà phố.
• Nhà ở riêng lẻ.
• Nhà vườn.
• Biệt thự.
• Nhà ở nông thôn.
• Nhà ở đô thị.

Đối với các khu vực chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung hoặc chưa đấu nối vào hệ thống thoát nước đô thị, chủ đầu tư cần bố trí công trình xử lý nước thải tại chỗ phù hợp với quy định của QCVN 98:2025.

Chung cư và nhà ở nhiều tầng

Các công trình như:

• Chung cư mini.
• Chung cư thấp tầng.
• Nhà ở xã hội.
• Nhà ở công nhân.
• Khu tái định cư.

Nếu sử dụng hệ thống xử lý nước thải riêng trước khi đấu nối hoặc xả thải đều cần đáp ứng các yêu cầu của quy chuẩn.

Resort, khách sạn và cơ sở lưu trú

Các cơ sở lưu trú phát sinh lượng lớn nước thải sinh hoạt như:

• Resort.
• Homestay.
• Farmstay.
• Villa nghỉ dưỡng.
• Khách sạn.
• Nhà nghỉ.
• Khu du lịch sinh thái.

Đây là nhóm công trình thường lựa chọn các hệ thống xử lý nước thải hợp khối như Jokaso hoặc module composite để tiết kiệm diện tích và chi phí vận hành.

Trường học và cơ sở giáo dục

Bao gồm:

• Trường mầm non.
• Trường tiểu học.
• Trường trung học.
• Trường cao đẳng.
• Đại học.
• Trung tâm đào tạo.

Các công trình này phát sinh nước thải sinh hoạt ổn định nên cần có hệ thống xử lý phù hợp nhằm đảm bảo chất lượng nước thải trước khi xả ra môi trường.

Bệnh viện và cơ sở y tế

Đối với:

• Phòng khám.
• Trạm y tế.
• Phòng khám đa khoa.
• Bệnh viện quy mô nhỏ.

Hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt tại chỗ cần tuân thủ QCVN 98:2025.

Riêng phần nước thải y tế có chứa yếu tố lây nhiễm hoặc hóa chất chuyên ngành còn phải đáp ứng các quy chuẩn chuyên ngành về nước thải y tế.

Văn phòng và trụ sở làm việc

Bao gồm:

• Văn phòng doanh nghiệp.
• Trụ sở cơ quan.
• Nhà điều hành.
• Trung tâm hành chính.
• Tòa nhà văn phòng.

Nếu phát sinh nước thải sinh hoạt và sử dụng hệ thống xử lý riêng thì đều thuộc đối tượng áp dụng.

Nhà hàng, quán ăn và khu dịch vụ

Các công trình như:

• Nhà hàng.
• Quán ăn.
• Quán cà phê.
• Khu ẩm thực.
• Bếp ăn tập thể.

Ngoài hệ thống xử lý nước thải, các công trình này thường phải bố trí thêm bể tách mỡ nhằm hạn chế dầu mỡ đi vào công trình xử lý chính.

Nhà máy và cơ sở sản xuất

Nhiều người cho rằng QCVN 98:2025 áp dụng cho toàn bộ nước thải nhà máy, tuy nhiên điều này chưa hoàn toàn chính xác.

Đối với nhà máy, quy chuẩn chỉ áp dụng cho phần nước thải sinh hoạt của cán bộ, công nhân viên.

Nếu là nước thải phát sinh từ hoạt động sản xuất thì phải áp dụng các quy chuẩn kỹ thuật tương ứng đối với nước thải công nghiệp.

Chợ, trung tâm thương mại và khu dịch vụ

Bao gồm:

• Chợ truyền thống.
• Siêu thị.
• Trung tâm thương mại.
• Khu dịch vụ tổng hợp.
• Khu mua sắm.

Các công trình này có lưu lượng nước thải thay đổi theo thời điểm nhưng vẫn thuộc nhóm đối tượng cần bố trí hệ thống xử lý phù hợp.

Công viên và khu vui chơi

Đối với:

• Công viên.
• Khu vui chơi.
• Khu giải trí.
• Điểm du lịch.
• Khu sinh thái.

Việc xử lý nước thải tại chỗ giúp hạn chế ô nhiễm nguồn nước và đảm bảo cảnh quan môi trường.

Bến xe, nhà ga và bến cảng

Bao gồm:

• Bến xe.
• Nhà ga.
• Bến tàu.
• Bến cảng.
• Bến phà.

Đây là các công trình công cộng có lượng người sử dụng lớn, vì vậy hệ thống xử lý nước thải cần được đầu tư đúng quy chuẩn.

Khu dân cư và khu đô thị

Các dự án:

• Khu dân cư.
• Khu đô thị.
• Khu tái định cư.
• Khu nhà ở.
• Khu công nghiệp có khu lưu trú.

Trong trường hợp chưa đấu nối với hệ thống xử lý nước thải tập trung thì cần xây dựng hệ thống xử lý nước thải tại chỗ đáp ứng yêu cầu của QCVN 98:2025.

Xem thêm: Xử lý nước thải tại chỗ là gì? Tìm hiểu về QCVN 98:2025/BTNMT

Những trường hợp không thuộc phạm vi áp dụng

Không phải mọi loại nước thải đều áp dụng QCVN 98:2025.

Một số trường hợp sẽ áp dụng quy chuẩn khác, chẳng hạn:

• Nước thải công nghiệp.
• Nước thải y tế chuyên ngành.
• Nước thải chăn nuôi.
• Nước thải chế biến thủy sản.
• Nước thải dệt nhuộm.
• Nước thải khai khoáng.
• Nước thải sản xuất hóa chất.

Các loại nước thải này cần tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật chuyên ngành tương ứng.

Chủ đầu tư cần lưu ý gì khi áp dụng QCVN 98:2025?

Để đáp ứng quy chuẩn, chủ đầu tư nên lưu ý:

Lựa chọn công nghệ phù hợp

Công nghệ xử lý phải phù hợp với:

• Lưu lượng nước thải.
• Đặc tính nước thải.
• Diện tích xây dựng.
• Chi phí vận hành.
• Điều kiện bảo trì.

Các giải pháp phổ biến hiện nay gồm:

• Bồn xử lý nước thải Jokaso.
• Module composite.
• Hệ thống MBBR.
• Công nghệ AAO.
• Công nghệ MBR.
• Công nghệ SBR.

Thiết kế đúng ngay từ đầu

Việc thiết kế sai lưu lượng hoặc lựa chọn công nghệ không phù hợp có thể dẫn đến:

• Không đạt chất lượng nước đầu ra.
• Quá tải công trình.
• Phát sinh mùi.
• Chi phí vận hành cao.
• Phải cải tạo sau khi đưa vào sử dụng.

Thiết bị cần có nguồn gốc rõ ràng

Các thiết bị xử lý nước thải nên được sản xuất theo tiêu chuẩn, có hồ sơ kỹ thuật, tài liệu hướng dẫn lắp đặt và vận hành, đồng thời đáp ứng yêu cầu đánh giá hợp quy theo quy định hiện hành.

Chú trọng công tác vận hành và bảo trì

Ngay cả khi hệ thống được thiết kế đúng, việc không bảo trì định kỳ vẫn có thể làm giảm hiệu quả xử lý.

Do đó cần:

• Hút bùn định kỳ.
• Kiểm tra máy thổi khí.
• Kiểm tra bơm.
• Theo dõi chất lượng nước sau xử lý.
• Vệ sinh thiết bị theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Những lợi ích khi tuân thủ QCVN 98:2025

Việc áp dụng đúng quy chuẩn mang lại nhiều lợi ích như:

• Đảm bảo tuân thủ quy định của pháp luật.
• Hạn chế nguy cơ bị xử phạt do vi phạm môi trường.
• Nâng cao hiệu quả xử lý nước thải.
• Kéo dài tuổi thọ công trình.
• Giảm chi phí vận hành lâu dài.
• Tăng giá trị và tính bền vững của công trình.

Kết luận

QCVN 98:2025/BNNMT là quy chuẩn quan trọng đối với các công trình có phát sinh nước thải sinh hoạt xử lý tại chỗ. Từ nhà ở riêng lẻ, biệt thự, resort, khách sạn, trường học, văn phòng, nhà hàng đến các khu dân cư, bến xe và công trình công cộng đều cần xem xét áp dụng quy chuẩn này ngay từ giai đoạn thiết kế và lựa chọn công nghệ.

Việc hiểu đúng phạm vi áp dụng của QCVN 98:2025 không chỉ giúp chủ đầu tư đáp ứng yêu cầu pháp lý mà còn góp phần nâng cao hiệu quả xử lý nước thải, giảm chi phí vận hành và bảo vệ môi trường một cách bền vững.

Nếu bạn đang cần tư vấn thiết kế, cải tạo hoặc lựa chọn hệ thống xử lý nước thải đáp ứng QCVN 98:2025, đội ngũ kỹ sư của Nước Thải Xanh sẵn sàng hỗ trợ khảo sát, đề xuất công nghệ phù hợp và đồng hành cùng dự án từ giai đoạn thiết kế đến vận hành thực tế.